ĐỂ ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÌNH HUỐNG TRONG GIẢNG DẠY LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ THẬT SỰ HIỆU QUẢ

Đổi mới phương pháp giảng dạy, từ phương pháp truyền thống với đặc trưng thuyết trình là chủ yếu sang phương pháp dạy – học tích cực là một trong những điều kiện quyết định nhằm nâng cao chất lượng đào tạo lý luận chính trị cho cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Trường chính trị Bắc Kạn đã áp dụng phương pháp tình huống vào một số khâu của quá trình đào tạo chương trình Trung cấp lý luận chính trị – hành chính và Bồi dưỡng ngạch chuyên viên, chuyên viên chính, như: Thảo luận theo tình huống, giảng dạy theo phương pháp tình huống, viết tiểu luận cuối khóa theo tình huống. Là giảng viên tôi rất tâm đắc phương pháp dạy – học tích cực, đặc biệt là việc áp dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy lý luận chính trị, sẽ giúp học viên phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo trong quá trình tiếp nhận tri thức, nâng cao kỹ năng vận dụng vào hoạt động thực tiễn để giải quyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống.
Giảng dạy bằng phương pháp tình huống là đưa ra các tình huống (có thật hoặc giả định) chứa đựng nội dung kiến thức bài giảng để học viên phân tích tìm hướng giải quyết, qua đó chuyển tải các nội dung bài giảng đến học viên một cách sinh động, sâu sắc, giúp học viên tự nhận thức được vấn đề một cách dễ dàng, chủ động và hứng thú hơn. Để áp dụng tốt phương pháp tình huống giảng viên cần thực hiện những khâu sau:
* Khâu chuẩn bị:
– Chuẩn bị sẵn tình huống
– Giới thiệu tình huống
– Lựa chọn cách giảng dạy tùy theo trình độ và khả năng của học viên, sự chuẩn bị thái độ của họ.
– Đọc và hiểu rõ vấn đề của tình huống
* Giải quyết tình huống
– Giảng viên khái quát và nhấn mạnh những sự kiện, chi tiết nội dung liên quan trong tình huống, gợi mở và có thể đặt câu hỏi: “vấn đề trong tình huống là gì? Nó có quan trọng không”, “hướng giải quyết như thế nào trong tình huống này? Tại sao?”, “phương án, cách thực hiện để giải quyết vấn đề”. Đồng thời nhấn mạnh cho học viên những điểm mà tình huống nêu ra không rõ ràng
– Hướng học viên vào giải quyết những vấn đề chính của tình huống, nhắc lại những con số, những dữ kiện mà đã được nói đến và đang đi đúng hướng. Nếu học viên vẫn bàn luận mà không tìm ra phương án, thì giảng viên buộc phải đưa ra những lời bình luận để hướng dẫn vấn đề.
– Thúc đẩy học viên đưa ra nhiều phương án giải quyết, không chấp nhận ngay giải pháp mà học viên đưa ra quá sớm, yêu cầu phân tích sâu hơn xem còn giải pháp nào nữa không.
– Mời những học viên có ý kiến trái với những điểm mà mọi người đưa ra xem học viên đó có khả năng đặt lại vấn đề và cách giải quyết tốt hơn không.
* Chốt kiến thức đã học qua giải quyết tình huống
– Giảng viên kết luận đúng sai về tình huống, đưa ra các giải pháp hoặc phương án giải quyết tình huống phù hợp, giúp cho học viên thoát khỏi tình huống, quay lại với bài học bằng cách chốt lại kiến thức. Tổng kết, khái quát thành các điểm ghi nhớ và kỹ năng vận dụng khi xử lý tình huống.
Trên thực tế, qua quá trình áp dụng phương pháp tình huống vào giảng dạy đã giúp cho học viên nắm được kiến thức, rèn luyện khả năng phân tích và khái quát hóa vấn đề, nâng cao kỹ năng kết hợp lý luận với thực tiễn, kết hợp quá trình đào tạo với quá trình tự đào tạo.Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế nói trên của phương pháp tình huống, còn có một số hạn chế như: Phải cần nhiều thời gian và suy nghĩ để xây dựng tình huống, phương pháp tình huống thường chiếm một khoảng thời gian khá lớn. Vì thế, chỉ nên áp dụng một lần trong một bài giảng, một số học viên thờ ơ, không tham dự, không thấy sự thiết thực của tình huống. Phương pháp tình huống không thể thay thế phương pháp giảng bài trên lớp, nên đòi hỏi người giảng viên phải khéo léo kết hợp các phương pháp để nâng cao hiệu quả đào tạo. Thiết nghĩ để nâng cao chất lượng áp dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy lý luận chính trị hành chính, giảng viên cần tiếp tục thực hiện tốt nội dung sau:
– Nghiên cứu sâu nội dung bài giảng, chuẩn bị sẵn các tình huống trước khi lên lớp, xác định rõ kiến thức học viên cần nắm được khi giải quyết tình huống
– Khi áp dụng giảng dạy bằng phương pháp này, giảng viên phải làm chủ thời gian, tránh sa đà vào tình huống mà quên mất mục đích bài giảng
– Khuyến khích học viên tham gia giải quyết tình huống, tạo không khí học tập sôi nổi, nhiệt tình, giảm bớt lối học thụ động sách vở. Đồng thời giảng viên phải nâng cao kỹ năng tổng hợp và phân tích tốt.
Áp dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy lý luận chính trị không có nghĩa là loại bỏ phương pháp dạy học truyền thống quen thuộc, mà người giảng viên phải biết kết hợp giữa phương pháp truyền thống với các phương pháp khác; lấy người học làm trung tâm, giảng viên đóng vai trò là người hướng dẫn, cố vấn tạo sự lôi cuốn cho người học chủ động, tích cực và sáng tạo trong quá trình tiếp nhận tri thức, biết tự làm giàu kiến thức và có kỹ năng vận dụng tri thức vào hoạt động thực tiễn của bản thân để giải quyết các vấn đề đặt ra. Việc vận dụng phương pháp này cũng là chỉ những kinh nghiệm rất khiêm tốn được rút ra trong thực tiễn giảng dạy của tôi, rất mong nhận được sự góp ý, trao đổi thêm của các đồng chí, đồng nghiệp để nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị.
——————-
ThS. Hà Thị Vui
Phó Trưởng khoa Phụ trách khoa Xây Dựng Đảng